آوازهای عصر تاریکی

مگس را از آشپزخانه بیرون راندم

2011-02-27T09:29:00.000-08:00

مگس را از آشپزخانه بیرون راندم

او امشب می میرد

بیرون سرمای جانسوزی است

و این مگس امشب می میرد

در آشپزخانه را که به حیاط گشوده می شود باز کردم

و بارها با دستمال زردرنگ او را به سوی در راندم

برگشت و به درون آمد

روی گاز در قابلمه ی کوچک لوبیا چشم بلبلی گذاشته ام بپزد

می خواهم برای شام لوبیا پلو بپزم – به سبک خراسانی ها-

مگس به سوی قابلمه و گاز می پرد

بخار لوبیا را هورت می کشد

با دستمال او را می تارانم

- طوری که دستمال به او نخورد-

نمی خواهم مسوولیت قتلش به گردنم بیافتد

بر می گردد و زیر میز پنهان می شود

می توانم به راحتی با دست بگیرمش

اکراه دارم که هم دستم کثیف شود و هم در دستم بمیرد

نمی خواهم مرگش به دست من باشد

با دستمال زرد او را راندم

و به سرعت در را بستم

یادم باشد اگر بخواهم به حیاط بروم و سیگار بکشم

در را زود پشت سرم ببندم

اگر مگس زرنگ باشد می رود روی خروجی سوپاپ دیگ بخار(؟) می نشیند

آنجا همیشه بخار گرمی هست

گمان نکنم آنقدر باهوش باشد

و راهی نمی شناسم به او این را بفهمانم

در هر حال از این زمستان جان سالم به در نمی برد (می برد؟)

23 نوامبر 2010- لندن

در را به رویش گشودم

2011-01-07T17:43:00.001-08:00

در را به رویش گشودم

به خانه دعوتش کردم

چترش را بست و به درون آمد

بر صندلی نشست

چای آوردم

سیگاری کشیدیم

از هوا و سیاست سخن گفتیم

او را به حمام بردم

به تکه های کوچک بریدم

در فریزر جا دادم

چترش از چوب رختی آویزان است.

8 نوامبر 2009 – نیو کاسل

سفر کردن را خوش دارم

2010-04-16T14:06:00.000-07:00

سفر کردن را خوش دارم

که چمدانم را از پی خود بکشانم در فرودگاه

و از این سو به آن سو بروم

در فرودگاه زیبارویان بسیارند

تماشای زیبارویان را خوش دارم

نشستن و خوردن کاپوچینو را

در حالی که چمدانی خوش قواره در کنارم باشد

و روزنامه ای پیش رویم

هر از گاهی سر از روزنامه برگیرم

و عابران را سیاحت کنم

از لبخند فروشندگان دلشاد می شوم

و زنانی که از من می پرسند:

?Do you live in the U.K

و من با لبخندی موذیانه می گویم: No

شاد می شوم وقتی پاسخ می گویند:

!I see! You are too handsome to live in the U.K

23 اسفندماه 1388 - تهران

دو شعر از تونی تاست

2010-03-09T19:43:00.000-08:00

دو شعر از تونی تاست

ترجمهی علیرضا آبیز

دربارهی شاعر

تونی تاست (Tony Tost)) شاعر جوانی است که نخستین اثرش به نام «عروس نامرئی» برندهی جایزهی والت ویتمن، جایزهی آکادمی شاعران آمریکا، در سال 2003 شده است. این کتاب با استقبال خوبی از سوی منتقدان و جامعهی ادبی آمریکا روبرو شده است.

رؤیای مرد با هقهق کودک آغاز میشود

چه کسی میتواند بگوید رؤیای کسی برای دیگری چه ارمغان دارد؟ با این همه، در بسیاری موارد، مسیر رؤیا با چنان دقت وفادارانهای ارائه میشود که ما میتوانیم با امنیت خاطر کامل حتی ذهن بچههای خیلی کوچک را هم به تأثیر آن تسلیم کنیم: قلعه بانی به خوبی مقاومت خواهد کرد و مهاجمان را دور خواهد داشت و آتش راه تیراندازانی را که در برج و بارو مستقر میشوند روشن خواهد کرد.

به راستی که آتش رؤیای شیرین و مناسب کودکان است. هم بسیار آموزنده است و هم افسونگر و آمادگی واقعگرایانهای برای زندگی آینده فراهم میکند و نیز درک آرام و اندیشیدهای از مفهومش! ما میتوانیم شعلههای خود را به هزار و یک دلیل ساده باد بزنیم، برای مثال، این که همان خورشیدی که لوبیاهای مرا میرساند درونی را روشن میکند که بختکی از دود و شعله و فریاد اسبها و آدمها است.

من به صف مردانی پیوستهام که سطلهای آب را از چاه تا محل آتش سوزی دست به دست میدهند، که رؤیای اصلی من نبود: آه ای ستارههای مرئی در رأس مثلث نامرئی!

مردمان دور از هم و متفاوت در عمارتهای گوناگون رؤیا اغلب همزمان به یک چهره میاندیشند، با این همه رؤیاهای ما به اندازهی نامهای ما گونهگون است. گاهی اوقات میتوانیم وانمود کنیم که رؤیاها را نمیبینیم. اما این کار فقط سر درد را بدتر میکند.

آیا معجزهای بزرگتر از این ممکن است که بتوان درد را در سر دیگری حس کرد؟ حتی برای یک لحظه؟

این همان چیزی است که کودک گریان سعی میکند بگوید – همان چیزی که همواره سعی میکند بگوید - اما این بار، ما خودمان میگوییم. میتوانیم کاری بکنیم. درهای اتاقهامان را به سرعت میگشاییم و در راهروها پایین میدویم. دود چشمان ما را به اشک میآورد. اگرچه پوست تنمان داغ است، سرمایی ناگهانی در ما میگذرد و تنها آرزوی ما به جار بلند نالیدن است. و این درست همان لحظهای است که نباید این کار را بکنیم. دشمنان بیرون در منتظرند، نیششان تا بناگوش باز است و دارند دست در قبای بلندشان میکنند. آنها از این قباها بیزارند اما حُسنشان این است که جیبهای مخفی زیادی در آنها دوخته شده است. از این جیبها، شمشیرها را بیرون میکشند.

قبل از هر چیز، جنگی چشمانش را میبندد و شق و رق به سوی حال به حرکت در میآید. اگر بر این تصویر پا فشاری میکنم، از آن روست که در آن نوعی تسلیم میبینم.

یک جنگ، اگر قرار است واقع نما باشد، باید خون بطلبد (در مورد بعضی جنگها میگویند وصفناپذیرند). میدانیم که جنگ را نمیشود به کشتار ساده فرو کاهید، ما همه به درگیری معتقدیم و خود را بر آن اساس تعریف میکنیم. به این ترتیب، جالبترین منظرهها، مثلاً چهرهی یک زن، به شکل درگیری ارائه میشود.

این موضوع شاید مایهی اضطراب و آشفتگی باشد. قدرت فعلی یک جنگ گذشته با انحرافاتی اندازهگیری میشود که این جنگ بر آرمانهای سنتی تحمیل کرده است - این که انسان ذاتاً نیک است و غیره.

دو راه برای افسونزدایی از یک جنگ وجود دارد: تبدیل آن به محصول از پیش تعیین شدهی یک لحظه، یا فروکاست آن به یک تصویر منفرد (دوزخ) یا واژه / عبارت ("ویتنام" "جنگ کبیر")

جنگ سویهی نفسانیتر تاریخ را برملا میکند. دست کم دو چهره دارد: یکی، که اگر نه جذاب، حداقل کنجکاو است و دیگری چهرهی یک ابله. طبیعت خود – دریا، کوه – هیچ نیست مگر بسط اندام انسان، چهرهی کسی ممکن است بگوید، در کشمکش. همه چیزی اشاره دارد که گریزی نیست: در وضعیت درگیری، رخدادها با هم جفت و جور
میشوند چون اندام زنی در پیراهناش.

هیچ وسوسهای نیست که این را شکل دیگری از تسلیم بنامیم.

عبور از پل بدن را نرم میکند

سایهام آن پایین در آب است، دارد صداهای کوچک نرم ایجاد میکند. وقتی به دنیا آمدم دست یک دیو را گرفته بودم. به همین دلیل است که همواره رقصان به اتاق وارد میشوم. آواز من بین آواز سگی که به دیرک بسته شده و آواز سر سپردگی تک بُعدی در نوسان است. الان دارم روی یک آواز جدید کار میکنم که متن آن این است: «گازت نمیگیرم، گازت نمیگیرم، گازت نمیگیرم».

کتاب های فارسی کتابخانه ی عمومی نیوکاسل

2010-03-09T14:48:00.000-08:00

کتابخانه ی جدید و زیبایی سال گذشته در نیوکاسل گشایش یافت. ساختمانی مدرن و بزرگ با بخش های متنوع و خدمات مختلف. در میان قفسه های کتاب بخشی هم هست که به زبا ن های غیر انگلیسی اختصاص دارد. در این بخش دو قفسه کتاب فارسی برای خوانندگان فارسی زبان وجود دارد. نخستین بار که به کتابخانه رفتم و این کتاب ها را دیدم شگفت زده شدم. تقریبا همه ی کتاب ها از جمله ی بهترین آثار منتشرشده در چند سال اخیر بودند. جدیدترین مجموعه داستانها و رمانها که گلچین شده بودند در این دو قفسه به چشم می خورد. آثار نویسنده هایی مثل حسین سناپور- شهریار مندنی پور- محمود دولت آبادی-منیرو روانی پور- جواد مجابی- محمد محمد علی - محمد قاسم زاده- یوسف علیخانی و خیلی های دیگر. من رمان آقای پوری را که در تهران وقت نکرده بودم بخوانم در اینجا یافتم خواندم و لذت بردم. کتاب هایی از فرهنگ عامه از جمله قصه های صبحی مهتدی و آثار جعفر شهری و گزیده هایی از ادبیات کلاسیک ایران هم در این قفسه ها یافت می شود.

از کتابدار پرسیدم چه کسی این کتاب ها را انتخاب و خریداری کرده است؟ فکر کرد اعتراضی دارم و گقت : برای چه می پرسید؟ گفتم: می خواهم سپاسگزاری کنم که انتخاب شایسته ای کرده است. به راستی اگر از یک کارشناس ادبی منصف ایرانی می خواستید کتاب انتخاب کند بهتر از این ها را نمی توانست خریداری کند. پیگیری کرد و متوجه شدم انجمن دوستداران ایران " Friends of Persia" به نمایندگی از کتابخانه این کتاب ها را خریده است. در سفری به تهران تنی چند از دوستان آثاری از تالیفات خود به من دادند تا به این کتابخانه هدیه کنم و اکنون آن کتاب ها هم در این دو قفسه منتظر خوانندگان فارسی زبان هستند.

من هم مثل خیلی های دیگر از "کار حرفه ای " خوشم می آید. خوشم آمد که اگر قرار است صد کتاب خریداری کنند به خودشان زحمت می دهند و از اهل فن می خواهند برایشان انتخاب کنند. پول شان را دور نمی ریزند. حالا یک لحظه فکر کنید در کتابخانه های عمومی ایران چه کسانی و با چه معیارهایی کتاب انتخاب و خریداری می کنند و در قفسه ها می چینند؟

دیدار شاعران - کارول ان دافی

2010-02-27T15:57:00.000-08:00

روز جمعه 6 نوامبر 2009 کارول ان دافی (Carol Ann Duffy) برای شعرخوانی به دانشگاه آمد. کارول ان دافی سال گذشته خبرساز شد چون به مقام ملک الشعرایی بریتانیا برگزیده شد تا جانشین شاعر بلندقد! اندرو موشن شود. وی نخستین اسکاتلندی و نخستین زن و نخستین دوجنس گرایی بود که به این مقام دست یافت و ملکه با تایید انتخاب او یکی دیگر از تابوهای خانواده ی سلطنتی را هم نادیده گرفت تا به تبعیض ناروا علیه همجنس گرایان و دوجنس گرایان متهم نشود. پس از مرگ تد هیوز در سال 1999 هم کارول ان نامزد این سمت بود اما اندرو موشن برگزیده شد و در سال 2009 پس از پایان دوره ی 10 ساله ی اندرو موشن کارول ان دافی ملکه الشعرا شد.

کارول ان دافی در 23 دسامبر 1955 در گلاسگو- اسکاتلند در یک خانواده ی کاتولیک ایرلندی تبار به دنیا آمد. از کودکی کتابخوان قهاری بود و از 11 سالگی شعر می نوشت. در 16 سالگی اولین جزوه ی شعرش چاپ شد. در سال 1977 از دانشگاه لیورپول لیسانس فلسفه گرفت و البته بعدها 3 دانشگاه مختلف به او دکترای افتخاری اهدا کردند. از سال 1996 به عنوان استاد شعر در دانشگاه متروپولیتن منچستر استخدام شد و هم اکنون هم در همان دانشگاه رییس دانشکده ی نویسندگی خلاق است. وی علاوه بر شعر نمایشنامه های متعدد هم نوشته و در شعر کودکان هم نام و آوازه ای دارد. موضوعات شعر او برگرفته از تجربیات روزمره و تخیل غنی هستند. خودش گفته است: " من در شعر علاقه به استفاده از کلمات خاص و جذاب مثل شیموس هینی ندارم. دوست دارم کلمات ساده را به نحوی پیچیده به کار ببرم. در هر شعر سعی دارم حقیقتی را آشکار کنم. پس شروع شعر های من نمی تواند تخیل صرف باشد".

برخی از شعر های او جزو برنامه ی درسی مدارس است (قابل توجه مدارس و حتی دانشکده های ادبیات ایران که انگار از وجود چیزی به عنوان ادبیات معاصر هم بی خبرند ). وی جوایز زیادی برده است که مهمترین شان عبارتند از: جایزه ی سامرست موام - جایزه ی دیلان تامس- جایزه ی تی اس الیوت و جایزه ی ویت برد( یاد مترجمی افتادم که در یکی از نشریات ایران در باره ی تدهیوز مطلبی ترجمه کرده و از جمله نوشته بود که او جایزه ی "نان سفید" را برده است. مترجم نامبرده گویا از فرط دقت و فراست Whitbread را White Bread خوانده و آن را به نان سفید برگردانده بود بی آنکه فکر کند برنده ی جایزه شاعر بوده نه نانوا. ) عناوین برخی از مجموعه اشعار دافی به قرار زیر است:

پنجمین آواز آخر (1982)

زن برهنه (1985)

فروش منهتن (1987)

کشور دیگر (1990)

گزیده ی اشعار (1994)

اناجیل زنانه (2002)

به اضافه ی تعدادی نمایشنامه و کلی مجموعه شعر برای کودکان

یک شعر از کارول ان دافی

کار آفرینی

گالیور رو با کشتی فرستاده اند شمال

کنار شهر دراز کشیده

خوابیده

خرناسه هاش در شب مثل غرش رعده.

اینجا ما فکر می کنیم بهش مواد خوروندن

یا خواب می بینیم اون یه منظره س

که ممکنه خودشو از رو زمین جمع کنه و راه بیفته

اونا گفتن این طنابا رو بگیرین

ببندینش

بهتون دستمزد میدیم

گالیورو با این طنابا ببندین

من تمام روز روی زانوی چپش عرق ریختم

تا وقتی که خورشید پشتش غروب کرد

و ابرا رو چشماش جمع شدن

و تاریکی روی شونه هاش نشست

مثل یک شغل

2010-02-23T13:57:00.000-08:00

بنفشه زاری در خواب دیدم

گوساله ی سپیدی در خواب دیدم

دشت دروشده ای در خواب دیدم

مرغ آبستنی دیدم

کودک کوری دیدم

هنگی تفنگ بر دوش در خواب دیدم

باران تندی بارید

بیسکویت نیم خورده ای در دهان گنجشکی بودم

8 نوامبر 2009- نیوکاسل

چهل سال در این باغ باغبانی کردم ای کلاغ

2010-02-19T17:41:00.000-08:00

چهل سال در این باغ باغبانی کردم ای کلاغ

یادت باشد

بگو به یاد من درختی بنشانند در این گوشه

و بوته ی گل سرخی

در سایه ی درخت نیمکتی چوبی

و بر نیمکت لوحی به نام من

" ننشیند بر این نیمکت مگر عاشقان

و ننوشد بر آن مگر شراب سرخ "

چنین گفت فرناندو آرابال

آن جنگجوی پیر

دیدار شاعران - کای میلر

2010-02-16T21:07:00.000-08:00

امروز 16 فوریه 2010 با یک شاعر و داستان نویس جامائیکایی آشنا شدم. کای میلر (Kei Miller) برای شعرخوانی از گلاسگو به نیوکاسل آمده بود. وی در دانشگاه گلاسگو نویسندگی خلاق تدریس می کند. کای میلر در سال 1978 در جامائیکا به دنیا آمده. در کشور خود ادبیات انگلیسی خوانده و در انگلستان فوق لیسانس نویسندگی خلاق گرفته است و در حال حاضر دارد روی تز دکتری خود با موضوع معرفت شناسی کارائیب کار می کند. اولین مجموعه ی داستان های کوتاهش با عنوان " هراس سنگ ها" (The Fear of Stones)در سال 2007 نامزد یک جایزه ی ادبی معتبر شد. رمان " همان زمین " (The Same Earth) را در سال 2008 انتشار داده و مجموعه شعرهای " قلمرو شکم های خالی" (Kingdom of Empty Bellies ) و " خشمی هست که به حرکت در می آورد "(There Is an Anger that Moves) نیز از وی به چاپ رسیده است. کای میلر شاعر جوانی است که موفقیت های قابل توجهی داشته و در نشریات مختلفی در سراسر دنیای انگلیسی زبان شعر و داستان چاپ کرده است. یک مجموعه شعر و یک رمان هم زیر چاپ دارد.

پس از پایان شعرخوانی پیشش رفتم و چند دقیقه ای صحبت کردیم. او را آدمی یافتم که از رنج به شعر رسیده و شعر برایش بازیچه نیست. از بختیاری شاعران انگلیسی زبان یکی هم این است که قلمرو زبانی شان گسترده است و اگر در سرزمین خود به هر دلیلی موفقیت پیدا نکنند به راحتی می توانند در گوشه ای دیگر ببالند بی آن که ناچار باشند از صفر شروع کنند. این شاعر سی ساله نمونه ای از شاعران انگلیسی زبان است که در همین سن در جهار کشور جامائیکا آمریکا کانادا و انگلستان فرصت های مطالعاتی یک ساله و چند ساله داشته و بورس های متعدد گرفته است.

شعرهایش زبانی شسته رفته دارد و بسیاری از آن ها روایی است.ارجاعات به محیط جغرافیایی و مسائل تاریخی و عقاید مذهبی در شعر او زیاد است. زنان و مسائل زنان در شعر او جایگاه خاصی دارد. محرومیت سرزمین جامائیکا عمیقا در شعر او منعکس است.

یک شعر از کای میلر را برای نمونه ترجمه می کنم:

شمعی که ساختیم

حتی قبل از این که زنگ بزنی

تا بگویی در جامائیکا برق رفته

و شمعی که شب قبل از سفر من درست کردیم را روشن کرده ای/

من بیدار بودم

و داشتم فکر می کردم

که چگونه کنار اجاق کو چک مان ایستادیم

و موم سفید و مداد رنگی آبی را ذوب کردیم

و در لیوان کوتاهی ریختیم تا شکل بگیرد.

در این جا

خورشید دوری در صبحی خیلی زود طلوع کرده است-

پس حتی قبل از این که تلفن زنگ بزند

و من به سمت صدای تو شیرجه بروم

بیدار بودم

و چهره ات در چشم انداز سوسو می زد.

2010-02-08T17:01:00.000-08:00

دوست دارم زنده بمانم

روزی به مشهد برگردم

به پلاک 13/1 کوهسنگی

بر دریچه بکوبم

سید کلاه سبز در را باز کند

داخل شوم

در اتاق سمت چپ رو به دیوار بنشینم

"این نیز بگذرد" را ببینم بر دیوار

و وقتی برگه ها را پر می کنم

برگردم و بی اجازه

یک بار در چشم های تو بنگرم.

24 ژانویه 2010 - نییوکاسل

2010-02-08T16:54:00.000-08:00

لخت و عور شد درخت گلابی من

در باد و بوران ماه نوامبر

سیب های کرم خورده فرو افتاد در حیاط

فوجی پرنده از فراز سرم گذشت

در صحرا پرندگانند

آرام می پرند

با بال های گشوده

آسمان آبی است با لکه های ابر سپید

من آن صحرا و آن پرندگان را می خواهم

و هفت سالگی ام را در صحرا

در دشت های فراخ خراسان

8 نوامبر 2009 - نیوکاسل

ای کاش به آن جزیره راهی می بود

2010-02-07T07:54:00.000-08:00

ای کاش به آن جزیره راهی می بود

پلی چوبی که بگذرد از روی این خزه ها

و از کنار قوهای سپید و مرغابی ها

پلی که من بر آن می رفتم

و به نرده هایش تکیه می دادم

و در آب دریاچه به تصویر خود می نگریستم

با این کلاه دست بافت

و این چهره ی زیبا

که از دشت های خراسان آورده ام

به این جا

به این دوردست جهان

15 می 2009 - نیوکاسل

خیابان بهبودی

2010-02-03T16:31:00.000-08:00

گاه سوگواری است

که جوانان در بندند

و آسیاب ها از خون می چرخند

چرخشت از انگور سرخ تهی مانده است

گاه سوگواری است

که جوانان بر دارند

و آسیاب ها از خون می چرخند

چرخشت از انگور سفید تهی مانده است

از دشت کاشمر گذر کردم

سرها به هر سوی افتاده دیدم

از مرغزار بلخ گذر کردم

تن ها به هامون بر آمده بود

آوازی تلخ سر دادم

آسیاب ها از خون می چرخید

از رودخانه گذشتم از صحرا

از کوه تفتیده گذشتم

از دشت رمیده گذشتم

آسمان در افق آبی بود

تبر خون آلودی به خواب دیدم

طناب سفیدی به خواب دیدم

جامه ی پاکیزه ای به خواب دیدم

از رویایی به رویایی دیگر در غلطیدم

خواب های مرا خواب در ربود

شتر نحر شده ای در خواب دیدم

گوسفند سر بریده ای دیدم

قوی سپیدی از دلم پرید

شب به نیمه آمد و گاه خواب دررسید

جامه بر تن دریدم

گیسو پراکندم

در کوچه مسکن کردم

شب تا به صبح از میزم صدای گریه می آمد

29 ژانویه 2010

چقدر باید آدمی عمر کند تا بفهمد

2010-02-01T04:56:00.000-08:00

چقدر باید آدمی عمر کند تا بفهمد

که لب به شکل بوسه آفریده شده است

که پرندگان ناگزیر از آوازند

که پیشه ی جوانی عاشقی است

و من زرخرید تو نیستم سرور من!

چقدر باید آدمی عمر کند

تا بفهمد که شاخه برای شکستن نیست

که واژه جیبت را نمی رباید

و کلام پایت را نمی شکند!

و من زرخرید تو نیستم سرور من!

چقدر باید آفتاب در مغرب فرو شود

از مشرق برآید

بر تو بتابد

تا بفهمی که زمین می چرخد

و تو مرکز عالم نیستی

و هیچ کس زرخرید تو نیست سرور من!

چقدر باید آدمی عمر کند ای فرزند انسان!

تا بفهمد که زیر آسمان هیچ چیز تازه نیست

و باطل اباطیل است

و تو حتی لایق هجویه ای هم نیستی سرور من!

در دیوار کعبه دیدم

برسنگی نوشته بود:

زیانکار است فرزند آدم

و چه گمراه است آن که می پندارد در راه است!

من بسیار چیز دارم

2010-01-28T12:02:00.000-08:00

من بسیار چیز دارم

لیوان قوری قندان

میز صندلی شوفاژ

اجاق گاز فردار ماشین ظرفشویی فریزر یخچال

پریز برق دستمال سفره زیرسیگاری

پذیرایی نشیمن آشپزخانه

پلکان حمام اتاق خواب

ملافه تخت روبالشی پتو

توستر قهوه ساز میز اتو

حقوق بشر ندارم

آزادی و دل خوش